Lasowiacy. Znaki przeszłości – narracje i konteksty. Konferencja

Muzeum Etnograficzne im. Franiczka Kotuli, Oddział Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, zaprasza do udziału w konferencji: „Lasowiacy. Znaki przeszłości – narracje i konteksty”

Wydarzenie towarzyszące Festiwalowi Kultury Lasowiackiej 2022

 

Termin: 26-27 październik 2022r.
Miejsce: Hotel Metropolitan, ul. Słowackiego 16, Rzeszów

Termin składania abstraktów: 31.08.2022r.
Ogłoszenie programu konferencji: 12.09.2022r.
Termin nadsyłania artykułów do druku: 31.12.2022r.
Adres składania zgłoszeń: promocja@muzeum.rzeszow.pl

Lasowiacy, zamieszkiwali tereny niegdysiejszej Puszczy Sandomierskiej, leżące w widłach Wisły i Sanu. Trudno jednak jednoznacznie określić granice ich zamieszkania, bowiem proces kolonizacji tych terenów był bardzo dynamiczny  i zależny od stopnia integracji wewnętrznej oraz poczucia odrębności od sąsiadów. Początkowo na tereny te przybywali mieszkańcy okolic Sandomierza, a następnie ludność napływająca tutaj z przeludnionego Mazowsza. Nie bez znaczenia był także fakt, że Puszcza Sandomierska, od dawna była swoistą kolonią karną dla różnorakich jeńców pojmanych podczas kolejnych działań wojennych. I tak osadzano tu Tatarów, Turków, Szwedów, Rusinów, którzy stopniowo wtapiali się w miejscową społeczność, tworząc specyficzną domieszkę etniczną. Ostatnią fazą kolonizacji (k. XVIII i pocz. XIX w.) było tzw. osadnictwo józefińskie. Trudne warunki komunikacji, słaba sieć dróg i zwartość kompleksów leśnych, sprawiły iż był to mocno zamknięty na obce wpływy rejon.

Podstawą bytowania był tu przemysł leśny, rzemiosła drzewne, praca w hutach szkła i kuźnicach (hutach żelaza) oraz rolnictwo, zbieractwo, pasiecznictwo, bartnictwo i łowiectwo. Wykorzystywano także rzekę (głównie San) jako drogę spławną, spławiając drewno uformowane w tratwy, a także surowce i produkty wytwarzane w okolicznych wsiach i lasach. Znaczne zalesienie i ogromne połacie ziem wykształciły u Lasowiaków rozproszony typ budownictwa (duże zagrody jednodworcze).
Trudne warunki życia spowodowały zjawisko emigracji zarobkowej. Zasadnicze zmiany przyniósł rozrost lokalnych, dużych ośrodków przemysłowych, zwłaszcza budowa Centralnego Ośrodka Przemysłowego, z Hutą Stalowa Wola na czele.

Celem konferencji jest refleksja nad dziedzictwem materialnym i niematerialnym, historią, kulturą ludową regionu, a także prezentacja aktualnego stanu badań oraz perspektyw wykorzystania dziedzictwa grupy etnograficznej Lasowiaków we współcześnie podejmowanych działaniach kulturotwórczych, promocyjnych i popularyzatorskich. Konferencja stanowić będzie jeden z elementów podsumowania pilotażowego projektu „EtnoPodkarpackie”.

Konferencja skierowana jest do przedstawicieli sektora kultury, edukacji i instytucji naukowo-badawczych oraz twórców i animatorów kultury. Stanowić ma okazję do prezentacji współczesnych badań nad dziedzictwem kulturowym regionu oraz działań popularyzujących lokalne i twórcze inicjatywy w tym zakresie. Tematem przewodnim konferencji jest dziedzictwo materialnie i niematerialne grupy etnograficznej Lasowiaków. Efektem zaplanowanej konferencji ma być popularyzacja dziedzictwa mieszkańców dawnej Puszczy Sandomierskiej oraz wzrost i umacnianie tożsamości lokalnej i regionalnej na obszarze Województwa Podkarpackiego. Wydarzenie to ma na celu podjęcie działań na rzecz zwiększenia uczestnictwa w wydarzeniach promujących kulturę i dziedzictwo regionu, w szczególności dotyczącej grupy Lasowiaków.

Obszary tematyczne konferencji:
◊ przestrzeń i wspólnota
◊ człowiek i środowisko
◊ sacrum i profanum
◊ symbole, tradycja i tożsamość
◊ słowo i materia
◊ źródła i ich reinterpretacja
◊ współczesne narracje i konteksty

W ramach realizacji działania planowane jest wydanie publikacji w formie tradycyjnej z materiałami prezentowanymi podczas konferencji. Wydawnictwo pokonferencyjne planowane na 2023 rok stanowić będzie istotny element w budowaniu i wzmacnianiu poczucia tożsamości regionalnej wśród mieszkańców Województwa Podkarpackiego.

W czasie dwudniowej konferencji odbędzie się promocja publikacji pt. „Wzornik. Haft lasowiacki”, która będzie czwartą z kolei częścią serii wzorników opracowanych przez Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie przy współpracy z Bartłomiejem Jankiewiczem – autorem serii teczek haftów kaszubskich oraz rzeszowskich, zawierających opis technik hafciarskich wraz z planszami graficznymi wzorów (do kopiowania na płótno), pomysłodawcą i realizatorem warsztatów rękodzielniczych.

Wszystkich zainteresowanych prosimy o wypełnienie formularza zgłoszeniowego:

Formularz zgłoszeniowy

Zgoda na przetwarzanie danych.

 

Dane kontaktowe:
Elżbieta Dudek-Młynarska, tel. +48 506 093 559 
Łukasz Ożóg, tel. +48 503 982 084

 

 

Skip to content